چگونه از خود در برابر جاسوسی وب‌کم محافظت کنیم: پنج گام ساده

این روزها ممکن است احساس کنید از هر گوشه‌ای دوربینی شما را زیر نظر دارد: زنگ درِ ویدیویی کنار ورودی خانه، وب‌کم لپ‌تاپ در اتاق کار، دوربین IP برای کنترل نوزاد در اتاق کودک، تلویزیون هوشمند مجهز به دوربین و میکروفون در اتاق خواب، جاروبرقی رباتیک با دوربین مسیریابی که در خانه حرکت می‌کند و حتی یک غذادهنده هوشمند حیوانات خانگی هم ممکن است شما را زیر نظر داشته باشد!

هرکدام از این دوربین‌ها می‌توانند به‌سادگی به ابزاری کاربردی برای اخاذی، باج‌گیری یا حتی افراد خرابکار کنجکاو تبدیل شوند.

برای پیدا کردن نمونه‌های واقعی لازم نیست خیلی به عقب برگردیم. در اواخر سال 2025 در کره جنوبی، نه یک دستگاه، بلکه 120 هزار دوربین IP هک شدند. مجرمان تصاویر خصوصی و ویدیوهای مربوط به زندگی روزمره افراد را از طریق Chatهای خصوصی و به‌صورت اشتراکی به فروش می‌رساندند.

در این مطلب بررسی می‌کنیم که این تهدید دقیقاً از کجا ناشی می‌شود و پنج قانون را معرفی می‌کنیم که می‌توانند احتمال تبدیل شدن شما به سوژه نمایش یک فرد فضول را به میزان قابل‌توجهی کاهش دهند.

نمونه‌های واقعی جاسوسی

ویدیوهای خصوصی هتل‌ها با اشتراک پولی

متأسفانه گزارش‌های مربوط به کشف دوربین‌های بسیار کوچک در اتاق هتل‌ها و آپارتمان‌های اجاره‌ای تقریباً به اتفاقی عادی تبدیل شده‌اند. از نظر فنی، این تجهیزات در دسته جداگانه‌ای با عنوان «دوربین‌های جاسوسی» قرار می‌گیرند و ممکن است در قالب پریز برق، حسگر دود یا ساعت زنگ‌دار مخفی شده باشند. کمی جلوتر توضیح خواهیم داد که چگونه می‌توان چنین دوربین‌هایی را شناسایی کرد.

مجرمان فقط تصاویر دوربین‌های جاسوسی را منتشر نمی‌کنند؛ گاهی حتی آن‌ها را به‌صورت زنده پخش می‌کنند. طبیعتاً دسترسی به ویدیوهای خصوصی نیز رایگان نیست. در برخی مناطق، مجرمان یک زیرساخت کامل پیرامون دوربین‌های جاسوسی ایجاد کرده‌اند: گروهی دوربین‌ها را نصب می‌کنند، گروهی دیگر تصاویر را پردازش می‌کنند و افراد دیگری نیز دسترسی به آن‌ها را از طریق Dark Web یا اپلیکیشن‌های پیام‌رسان می‌فروشند.

قربانیان معمولاً کاملاً اتفاقی متوجه وجود دوربین مخفی در اتاق هتل خود می‌شوند؛ برای مثال، زمانی که ویدیویی از خودشان را در سایت‌های پورنوگرافی مشاهده می‌کنند.

شکار رانندگان

یکی دیگر از روش‌های رایج حمله، هک کردن Dashcamهایی است که قابلیت اتصال به اینترنت دارند. این دستگاه‌ها اهداف جذابی برای مهاجمان محسوب می‌شوند؛ زیرا معمولاً از امنیت ضعیفی برخوردارند و تصاویر ثبت‌شده توسط آن‌ها می‌تواند پلاک خودروها، تابلوهای جاده‌ای و آدرس ساختمان‌ها را به‌وضوح نشان دهد. این ویدیوها همچنین Metadata دقیقی مانند تاریخ، مختصات GPS و اطلاعات دیگر را در خود جای می‌دهند.

این اطلاعات می‌توانند به مجرمان امکان دهند مسیرهای همیشگی قربانی را شناسایی کنند، محل پارک خودرو را بفهمند یا حتی به مکالمات داخل خودرو گوش دهند. اگر دوربین صدا و تصویر داخل خودرو را نیز ضبط کند، اطلاعات جمع‌آوری‌شده می‌تواند برای نظارت گسترده، سرقت خودرو یا حتی باج‌گیری کافی باشد.

تعقیب و مزاحمت

همه تصاویر سرقت‌شده از دوربین‌ها حاصل حملات مجرمان سایبری حرفه‌ای با انگیزه مالی نیستند. گاهی افراد مزاحم یا تعقیب‌کنندگان، وب‌کم‌ها را برای جاسوسی از افراد مشخصی هک می‌کنند؛ افرادی که در بسیاری از موارد شخصاً آن‌ها را می‌شناسند.

برای مثال، در سال 2025 پرونده‌ای افشا شد که در آن مردی سال‌ها از طریق دوربین‌های IP خانگی همکارانش از آن‌ها جاسوسی می‌کرد. تمام قربانیان زن بودند و هیچ‌کدام نمی‌دانستند که تحت نظارت قرار دارند.

در پرونده‌ای دیگر، مردی از طریق سیستم Intercom و دوربین‌های IP، همسر سابق و دخترش را زیر نظر داشت. او حتی تلاشی برای پنهان کردن این موضوع نمی‌کرد و Screenshotهای گرفته‌شده از وب‌کم را برای دخترش می‌فرستاد. در نهایت، این شرایط باعث شد دختر او مجبور به نقل مکان شود.

چرا چنین اتفاقی رخ می‌دهد؟

نادیده گرفتن اصول اولیه امنیت سایبری

این احتمالاً مهم‌ترین دلیل هک شدن دوربین‌های IP است. بسیاری از کاربران هرگز Password پیش‌فرض کارخانه را در Router، دستگاه‌های هوشمند یا اپلیکیشن‌های متصل به آن‌ها تغییر نمی‌دهند.

این Passwordها عملاً اطلاعات عمومی محسوب می‌شوند. در بسیاری از دستگاه‌ها از ترکیب‌های ساده‌ای مانند admin/admin یا root/1234 استفاده می‌شود که در سراسر جهان شناخته‌شده هستند و می‌توان آن‌ها را ظرف چند ثانیه حدس زد؛ بدون اینکه حتی به الگوریتم پیچیده‌ای نیاز باشد.

همین مسئله اخیراً به مهاجمان امکان داد 120 هزار دوربین را در کره جنوبی هک کنند.

تولیدکنندگان بی‌مسئولیت دوربین‌ها

حتی زمانی که تولیدکنندگان ادعا می‌کنند اطلاعات دوربین فقط به‌صورت Local ذخیره می‌شود، واقعیت ممکن است کاملاً متفاوت باشد.

برای مثال، در سال 2022 محققان متوجه شدند یکی از سری‌های محبوب دوربین‌های ویدیویی، هر بار که فردی وارد تصویر می‌شد، یک Snapshot را به Server شرکت سازنده ارسال می‌کرد. مشکل به همین‌جا ختم نمی‌شد؛ دسترسی از راه دور به تصاویر ضبط‌شده تمام دوربین‌ها از طریق URLهایی امکان‌پذیر بود که به روشی قابل پیش‌بینی تولید می‌شدند و در نتیجه ساختن یا حدس زدن آن‌ها نسبتاً آسان بود.

این در حالی بود که شرکت سازنده ادعا می‌کرد دوربین‌هایش از رمزگذاری End-to-End استفاده می‌کنند، تصاویر را منحصراً روی خود دستگاه ذخیره می‌کنند و هیچ داده‌ای به Serverهای خارجی ارسال نمی‌شود.

جالب‌تر اینکه «رمزگذاری امن» ادعاشده با یک Key ثابت پیاده‌سازی شده بود که برای تمام کاربران یکسان بود. خود این Key نیز به‌راحتی در Source Code منتشرشده توسط سازنده قابل مشاهده بود.

خلاصه اینکه اگر دستگاهی هم لنز دارد و هم Wi-Fi، باید این احتمال را در نظر بگیرید که دیر یا زود یک آسیب‌پذیری امنیتی جدی در آن کشف شود.

افزایش محبوبیت موتورهای جست‌وجوی دستگاه‌های آسیب‌پذیر

برای دسترسی به یک دوربین، مهاجم در بسیاری از موارد فقط به IP Address آن و امتحان کردن چند Password رایج نیاز دارد.

موتورهای جست‌وجویی وجود دارند که به‌جای Websiteها، دستگاه‌ها و Portهای باز آن‌ها را Index می‌کنند: وب‌کم‌ها، Routerها، Controllerهای صنعتی، تجهیزات پزشکی و بسیاری از دستگاه‌های دیگر.

اگر یک دوربین IP به Username و Password نیاز نداشته باشد یا با اطلاعات پیش‌فرضی مانند admin/admin «محافظت» شده باشد، ممکن است به‌راحتی شناسایی و به Database یک سرویس OSINT اضافه شود.

روزنامه‌نگاران و محققان با استفاده از چنین سرویس‌هایی توانسته‌اند دوربین‌هایی را پیدا کنند که به‌صورت عمومی قابل دسترسی بوده‌اند و در اتاق کودکان، اداره‌ها، اتاق‌های عمل بیمارستان‌ها، بانک‌ها و فروشگاه‌ها نصب شده بودند.

پس چه کاری می‌توان انجام داد؟

در خانه یا یک دفتر کوچک که تیم امنیتی اختصاصی ندارد، چه اقداماتی می‌توان انجام داد؟ پنج توصیه ساده می‌توانند کمک زیادی کنند.

1. درباره سازنده تحقیق کنید

هنگام انتخاب مدل دوربین IP، ابتدا بررسی کنید که آیا محصولات آن سازنده قبلاً هک شده‌اند یا خیر. برای مثال، می‌توانید عبارتی مانند IP camera hack + نام سازنده را جست‌وجو کنید.

سپس به بخش Support وب‌سایت سازنده بروید و تاریخ آخرین Firmware Update را هم برای مدلی که قصد خرید آن را دارید و هم برای مدل‌های قدیمی‌تر بررسی کنید.

اگر متوجه شدید Firmware بیش از شش ماه است به‌روزرسانی نشده یا Updateها به‌صورت نامنظم منتشر می‌شوند، بهتر است مدل دیگری را انتخاب کنید.

بیشتر دوربین‌ها از نسخه‌های تخصصی Embedded Linux استفاده می‌کنند و تنها در شش ماه نخست سال 2026 بیش از 2300 آسیب‌پذیری در Linux Kernel ثبت شده است. اگر سازنده Firmware محصولات خود را مرتب به‌روزرسانی نکند، دیر یا زود احتمال ایجاد یک حفره امنیتی در دوربین‌های آن بسیار بالا خواهد بود.

اگر نمی‌خواهید در نهایت مجموعه‌ای از آسیب‌پذیری‌ها داشته باشید که تقریباً هیچ شانسی برای Patch شدن آن‌ها وجود ندارد، بهتر است محصولات تولیدکنندگان معتبر و بزرگ را در نظر بگیرید. دوربین‌های ارزان‌قیمت شرکت‌های ناشناخته با امکانات محدود و امنیت ضعیف، ممکن است در نهایت هزینه بسیار بیشتری برایتان ایجاد کنند.

2. قابلیت‌های غیرضروری را غیرفعال کنید

هرچه سرویس‌های Cloud شخص ثالث کمتری در سیستم نظارتی شما دخیل باشند، بهتر است.

هنگام انتخاب دوربین، به‌دنبال مدلی باشید که دارای Slot کارت microSD باشد یا از تجهیزات ذخیره‌سازی تحت شبکه خانگی NAS پشتیبانی کند تا بتوانید تمام تصاویر ضبط‌شده را به‌صورت Local ذخیره کنید.

در حالت ایده‌آل، دوربین باید بتواند کاملاً در شبکه Local شما فعالیت کند، بدون اینکه اطلاعاتی را به Cloud یا Serverهای شرکت سازنده ارسال کند. مشاهده تصاویر نیز بهتر است از طریق LAN یا یک اتصال امن به شبکه خانه یا محل کار انجام شود.

هنگام خرید سایر تجهیزات Smart Home نیز بررسی کنید که آیا واقعاً به دوربین داخلی در دستگاه‌هایی مانند Smart TV، Smart Speaker، جاروبرقی رباتیک یا غذادهنده خودکار حیوانات خانگی نیاز دارید یا خیر. تک‌تک این دستگاه‌ها می‌توانند Attack Surface احتمالی را افزایش دهند.

پس از خرید دوربین IP نیز تنظیمات آن را بررسی کنید. این تنظیمات معمولاً از طریق اپلیکیشن سازنده یا Web Interface دوربین در دسترس هستند و بهتر است هر قابلیتی را که به آن نیاز ندارید غیرفعال کنید.

• به قابلیت‌های مربوط به تشخیص افراد، هوش مصنوعی، مجوزهای سیستم، شناسایی سایر دستگاه‌های موجود در شبکه و Cloud Storage توجه کنید. اگر از قابلیتی استفاده نمی‌کنید، آن را غیرفعال کنید.
• در تنظیمات شبکه مطمئن شوید UPnP یا Universal Plug and Play غیرفعال است یا اصلاً چنین گزینه‌ای وجود ندارد. UPnP می‌تواند به دوربین اجازه دهد خود را از طریق اینترنت در دسترس سایر دستگاه‌ها قرار دهد.
• بررسی کنید که دسترسی P2P به وب‌کم غیرفعال یا غیرقابل استفاده باشد تا دوربین به Serverهای خارجی متصل نشود و بدون کنترل مستقیم شما از طریق اینترنت قابل دسترسی نباشد.
• مرتب بررسی کنید چه افرادی وارد Account شما شده‌اند و چه کسانی همچنان به تصاویر ضبط‌شده دسترسی دارند. اگر برای مثال به یکی از دوستانتان اجازه داده‌اید زمانی که در سفر هستید از طریق وب‌کم مراقب سگتان باشد، پس از بازگشت Sessionها و دسترسی‌های غیرضروری را حذف کنید. همچنین اگر به‌تازگی رابطه‌ای را به پایان رسانده‌اید، با دقت بیشتری بررسی کنید که شریک سابق شما همچنان به دوربین‌ها یا تصاویر ضبط‌شده دسترسی نداشته باشد.
  

  3. تنظیمات پیش‌فرض را تغییر دهید

  Passwordهای پیش‌فرض کارخانه سال‌هاست که برای مهاجمان شناخته‌شده‌اند. اگر Username و Password مربوط به Router یا دوربین IP خود را تغییر نداده باشید، مهاجم ممکن است ظرف چند ثانیه به دستگاه شما دسترسی پیدا کند.

  • Username و Password پیش‌فرض Router را با اطلاعات ورود منحصربه‌فرد و طولانی جایگزین کنید. این کار از طریق Web Interface روتر امکان‌پذیر است که در ادامه نحوه دسترسی به آن را توضیح می‌دهیم. برای ساخت و نگهداری Passwordهای قوی و منحصربه‌فرد، توصیه می‌کنیم از Kaspersky Password Manager استفاده کنید.
  • اگر دوربین شما به یک Account در Website یا اپلیکیشن متصل است، مطمئن شوید برای آن نیز از Password قوی استفاده می‌کنید و در صورت امکان احراز هویت دومرحله‌ای (2FA) یا Passkey را فعال کنید. ضمن اینکه Tokenهای مربوط به 2FA و Passkeyها را نیز می‌توان در Kaspersky Password Manager ذخیره و میان تمام دستگاه‌ها همگام‌سازی کرد.
  • Firmware روتر و دوربین IP را حتی اگر به‌تازگی دستگاه را خریداری کرده‌اید، به آخرین نسخه Update کنید و به‌روزرسانی منظم آن‌ها را به یک عادت تبدیل کنید. کمپین‌های گسترده هک دوربین‌های IP اغلب از آسیب‌پذیری‌هایی استفاده می‌کنند که مدت‌هاست شناخته شده‌اند و تنها با نصب Updateها برطرف می‌شوند.

  4. تمام دوربین‌ها و دستگاه‌های هوشمند را در یک بخش مجزای Wi-Fi قرار دهید

  توصیه می‌کنیم شبکه Wi-Fi خانگی خود را به Subnetهای جداگانه تقسیم کنید. احتمالاً نمونه این ساختار را در کافه‌ها دیده‌اید؛ جایی که معمولاً یک شبکه Wi-Fi برای کارکنان و شبکه دیگری برای مهمانان وجود دارد.

  در حالت ایده‌آل، تمام دوربین‌های IP و سایر تجهیزات Smart Home باید به یک شبکه Wi-Fi مجزا منتقل و به‌طور کامل از لپ‌تاپ‌ها، تلفن‌های همراه و سایر دستگاه‌های کاری جدا شوند. حتی بهتر است برای دوربین‌های IP یک شبکه Wi-Fi اختصاصی ایجاد کنید تا این دوربین‌ها از تمام دستگاه‌های دیگر جدا باشند.

  بیشتر Routerهای مدرن امکان ایجاد حداقل دو شبکه Wi-Fi، یعنی یک شبکه اصلی و یک Guest Network را فراهم می‌کنند و مدل‌های پیشرفته‌تر می‌توانند از تعداد بیشتری شبکه پشتیبانی کنند.

  با این روش، حتی اگر دوربین شما هک شود، مهاجم نمی‌تواند از طریق آن به سایر دستگاه‌های شما دسترسی پیدا کند یا فایل‌های حساس را مشاهده کند.

  چگونه وارد Web Interface روتر شویم؟

  1. IP Address روتر را در Address Bar مرورگر وارد کنید. این آدرس معمولاً روی برچسبی در قسمت زیرین Router نوشته شده است. آدرس‌های رایج در Routerهای خانگی شامل 192.168.0.1، 192.168.1.1 و 10.0.0.1 هستند.
  2. در صفحه‌ای که باز می‌شود وارد Account شوید. بیشتر Routerها دارای Username و Password پیش‌فرض هستند که معمولاً روی همان برچسب دستگاه درج شده‌اند. بعضی از Routerها نیز از شما می‌خواهند Username و Password اختصاصی خود را ایجاد کنید. توصیه می‌کنیم یک Password قوی انتخاب کرده و آن را در Kaspersky Password Manager ذخیره کنید. Passwordهای پیش‌فرض کارخانه مدت‌هاست که برای مهاجمان شناخته‌شده‌اند و اگر Password روتر را تغییر ندهید، ممکن است به‌سادگی بتوانند وارد شبکه خانگی شما شوند.
  3. وارد تنظیمات شوید و بخش‌های مربوط به تقسیم‌بندی Wi-Fi، ایجاد Subnet یا Guest Network را پیدا کنید.

  برای دستورالعمل دقیق راه‌اندازی، به Manual روتر یا بخش Support در Website شرکت سازنده مراجعه کنید. همچنین برای آشنایی بیشتر با روش‌های محافظت از Smart Home می‌توانید مطلب چگونه خانه هوشمند خود را ایمن کنیم را مطالعه کنید.

  5. نحوه شناسایی دوربین‌های مخفی را یاد بگیرید؛ چه در خانه و چه در سفر

  آخرین مجموعه توصیه‌ها مستقیماً به تنظیمات خود دوربین مربوط نمی‌شود، بلکه بخشی از رعایت اصول مناسب امنیتی است.

  بررسی فهرست Clientهای متصل به Router را به یک عادت تبدیل کنید. اگر دستگاه ناشناخته‌ای با نام یا MAC Address عجیب مشاهده کردید، بررسی کنید که این دستگاه چیست و چرا به شبکه خانگی شما متصل شده است.

  راهکار امنیتی Kaspersky دارای قابلیت اختصاصی Smart Home Monitor است. این قابلیت می‌تواند هنگام اتصال یک دستگاه جدید به شبکه سیمی یا بی‌سیم خانگی به شما هشدار دهد، توصیه‌های ساده‌ای برای افزایش امنیت شبکه خانگی ارائه کند و Passwordهای ضعیف Router یا روش‌های رمزگذاری ناامن را شناسایی کند.

  هنگام سفر نیز توصیه می‌کنیم اتاق هتل یا اقامتگاه اجاره‌ای خود را از نظر وجود دستگاه‌های مخفی ضبط صدا و تصویر بررسی کنید:

  • مکان‌هایی را بررسی کنید که دید مناسبی به فضای اتاق دارند؛ مانند دریچه‌های تهویه، حسگرهای دود، پریزهای برق و وسایل تزئینی.
  • در تاریکی می‌توانید از Smartphone خود به‌عنوان یک Optical Detector ساده استفاده کنید. Flashlight و دوربین گوشی را روشن کنید، به‌آرامی محیط اتاق را بررسی کنید و به‌دنبال انعکاس مشخص نور از لنز دوربین بگردید.
  • با استفاده از دوربین جلوی Smartphone به‌دنبال منابع نور Infrared بگردید که با چشم غیرمسلح قابل مشاهده نیستند. این روش می‌تواند به شناسایی نور IR مورد استفاده در قابلیت Night Vision دوربین‌های مخفی کمک کند.