سازوکار تأیید شماره تلفن توسط گوگل و اینکه آیا باید آن را غیرفعال کنید یا خیر
از سال گذشته، کاربران اندروید بیشتر از گذشته با اعلان سیستمی «شماره شما اکنون تأیید شد» (Number is now verified) مواجه میشوند. در برخی موارد نیز کاربران در سابقه پیامکهای خود، پیامهای خروجی عجیبی را مشاهده میکنند که هرگز آنها را ارسال نکردهاند.
این پیامها اغلب باعث سردرگمی و حتی نگرانی میشوند. آیا گوشی به بدافزار آلوده شده است؟ آیا شرکتهای بزرگ فناوری در حال ردیابی شماره تلفن ما هستند؟
در ادامه بررسی میکنیم این قابلیت چگونه کار میکند و چه پیامدهایی برای حریم خصوصی کاربران دارد.
چرا گوگل مرتب شماره تلفن را تأیید میکند؟
هر زمان قابلیت Phone Number Verification گوگل روی دستگاه شما فعال شود، این اعلان نمایش داده میشود.
وظیفه اصلی این قابلیت، اطمینان از این موضوع است که سیمکارتی که به یک شماره تلفن مشخص تعلق دارد، واقعاً داخل همان گوشی قرار گرفته است. پس از تأیید، آن شماره تلفن بهطور خودکار به تمام حسابهای فعال Google روی دستگاه متصل میشود.
چندین سرویس مهم برای عملکرد صحیح خود به این فرایند وابسته هستند.
مهمترین آنها Rich Communication Services (RCS) است؛ استاندارد جدید پیامرسانی پیشرفته که مستقیماً در برنامه پیامک گوشی در دسترس قرار دارد.
RCS تجربهای مشابه پیامرسانهای محبوب ارائه میدهد، اما بدون اینکه نیازی به نصب برنامهای جداگانه باشد.
برخلاف iMessage که تنها در اکوسیستم Apple قابل استفاده است، RCS بهعنوان یک استاندارد صنعتی که توسط اپراتورهای تلفن همراه تعریف شده، روی گوشیهای سازگار با سیستمعاملهای مختلف کار میکند.
از مدتی پیش، کاربران Apple و Android نیز میتوانند از طریق RCS با یکدیگر پیام ردوبدل کنند.
برای اینکه این قابلیت در برنامه Google Messages فعال بماند، گوگل باید بهطور مستمر از فعال بودن سیمکارت شما اطمینان حاصل کند.
اگر سیمکارت را از گوشی خارج کنید، گفتوگوهای RCS حدود هشت روز همچنان فعال میمانند و سپس بهطور خودکار غیرفعال خواهند شد.
گوگل اعلام کرده است که تأیید شماره تلفن کاربردهای دیگری نیز دارد، از جمله:
- امنیت و بازیابی حساب کاربری: شماره تلفن تأییدشده امکان ورود سریع به حساب Google، استفاده از احراز هویت دومرحلهای و بازیابی آسان رمز عبور را فراهم میکند.
- خدمات اضطراری و مکانیابی دستگاه: قابلیتهایی مانند Find My Device، قفل کردن گوشی از راه دور و اشتراکگذاری موقعیت مکانی با نیروهای امدادی، از جمله از طریق پیامرسانی ماهوارهای در Pixel 9 و برخی گوشیهای هوشمند جدید.
- اشتراکگذاری بهتر در سرویسهای Google: این قابلیت باعث میشود دیگران راحتتر شما را در Google Meet یا Duo پیدا کنند، فایلها را از طریق Quick Share برایتان ارسال کنند و مشاهده کنند که شماره تلفن به پروفایل شما متصل است.
گوگل همچنین اخیراً تأیید کرده است که از این اطلاعات برای مقابله با کلاهبرداری نیز استفاده میکند.
تأیید شماره تلفن به شناسایی و مسدودسازی تماسها یا پیامکهایی که با جعل شماره تماس (Spoofing) ارسال میشوند کمک میکند؛ البته زمانی که هم مالک واقعی شماره و هم گیرنده از دستگاههای اندرویدی دارای شماره تلفن تأییدشده استفاده کنند.
گوگل چگونه شماره تلفن را تأیید میکند؟
فناوری تأیید شماره تلفن سالهاست که در اندروید وجود دارد. گوگل از سال ۲۰۱۹ نیز برای این منظور پیامکهای آزمایشی ارسال میکرد.
با این حال، پس از انتشار یکی از بهروزرسانیهای سیستمی گوگل در سپتامبر ۲۰۲۵، این قابلیت برای بیشتر کاربران قابلمشاهده شد.
از آن زمان، این فرایند عمیقتر در سیستمعامل ادغام شده است؛ بهگونهای که هنگام راهاندازی اولیه گوشی بهصورت پیشفرض اجرا میشود و پس از آن نیز بهصورت دورهای در پسزمینه تکرار میشود.
دو روش اصلی برای انجام این فرایند وجود دارد که بسته به نسخه اندروید و اپراتور تلفن همراه شما، یکی از آنها استفاده میشود.
روش اول؛ پیامکهای مخفی
در روش قدیمیتر، گوشی هوشمند بهصورت خودکار یک پیامک فنی و ویژه برای سرورهای گوگل ارسال میکند.
سیستمعامل این پیام را پیش از نمایش رهگیری میکند؛ به همین دلیل معمولاً در برنامه پیامک مشاهده نمیشود.
اما گاهی به دلیل باگهای نرمافزاری یا تغییرات اعمالشده توسط سازندگان گوشی، این پیامها در فهرست پیامهای ارسالی ظاهر میشوند و کاربران را نگران میکنند.
نمونه این پیامها معمولاً به این شکل است:
"(رشتهای از حروف و اعداد) Google is re-verifying the phone# of this device."
گوگل نیز در مستندات رسمی خود اشاره کرده است که هزینه ارسال این پیامکها ممکن است مطابق تعرفه اپراتور تلفن همراه از کاربر دریافت شود.
روش دوم؛ تأیید مستقیم از طریق اپراتور
در سالهای اخیر، Carrier Verification یا تأیید مستقیم از طریق APIهای اپراتورهای تلفن همراه، به روش اصلی تبدیل شده است.
این روش نسبت به ارسال پیامک، مدرنتر و امنتر است.
در این حالت، گوشی یک توکن رمزنگاریشده شامل شناسههای دستگاه و سیمکارت را برای اپراتور ارسال میکند و اپراتور نیز شماره تلفن تأییدشده را بازمیگرداند.
کل این فرایند تنها چند ثانیه طول میکشد و بدون اینکه کاربر متوجه شود انجام میشود.
امروزه هم اپراتورهای بزرگ بینالمللی و هم بسیاری از اپراتورهای کوچکتر به این شبکه تأیید متصل شدهاند.
نکته قابلتوجه اینکه برنامههای شخص ثالث نیز میتوانند از طریق Firebase Phone Number Verification از نتیجه این تأیید استفاده کنند و مستقیماً از اپراتور تلفن همراه استعلام بگیرند که چه شمارهای روی دستگاه فعال است.
«سایر اطلاعات دستگاه» و نگرانیهای مربوط به حریم خصوصی
گوگل در مستندات رسمی خود اعلام کرده است که هنگام انجام فرایند تأیید، ممکن است شناسههای دستگاه و اطلاعات سیمکارت جمعآوری شوند.
در عمل، منظور از این اطلاعات، شناسههای منحصربهفرد سیمکارت و پروفایل مشترک (ICCID و IMSI) و همچنین برخی شناسههای فنی موردنیاز برای عملکرد شبکههای تلفن همراه است.
گوگل همچنین بهصراحت اعلام میکند که اطلاعات شخصی کاربران، از جمله شماره تلفن آنها را به فروش نمیرساند.
با این حال، ارسال شناسههای منحصربهفرد بیشتر برای گوگل، بهویژه با توجه به گستردگی کسبوکار تبلیغاتی این شرکت، همواره موجب نگرانی کاربران حساس به حریم خصوصی شده است.
در این زمینه، چند نکته مهم وجود دارد:
جمعآوری فراداده (Metadata)
برای ارائه خدمات RCS، گوگل اطلاعاتی را با اپراتور تلفن همراه تبادل میکند.
اگرچه محتوای پیامهای RCS رمزنگاری میشود، اما فرادادههایی مانند اینکه چه کسی، در چه زمانی و با چه شخصی در ارتباط بوده است، همچنان ممکن است روی سرورهای اپراتور و در برخی موارد روی سرورهای گوگل ذخیره شوند.
کارشناسان امنیت سایبری Electronic Frontier Foundation (EFF) نیز معتقدند اگر حفظ حریم خصوصی اولویت اصلی شماست، بهتر است از پیامرسانهای رمزنگاریشده اختصاصی استفاده کنید.
اتصال همزمان چند حساب
اگر روی یک گوشی همزمان از چند حساب Google استفاده میکنید؛ برای مثال یک حساب شخصی و یک حساب کاری، یا یک حساب شخصی و خانوادگی، شماره تلفن تأییدشده بهطور خودکار به همه آنها متصل میشود.
در حال حاضر، اندروید ابزار داخلی برای اختصاص شمارههای متفاوت به حسابهای مختلف روی یک دستگاه ارائه نمیدهد.
افشای شماره تلفن
برنامههای نصبشده روی گوشی هماکنون نیز میتوانند به برخی شناسههای کاربر، از جمله شماره تلفن، دسترسی داشته باشند.
اما این سیستم تأیید، ارتباط دادن چند شماره تلفن به یک کاربر دارای چند حساب Google را آسانتر میکند.
هرچند گوگل اعلام کرده شماره تلفن کاربران را نمیفروشد، اما نمیتوان همین اطمینان را درباره برخی توسعهدهندگان ناشناس برنامههای اندرویدی داشت.
فعال بودن بهصورت پیشفرض
این قابلیت از ابتدا روی گوشی فعال است و بسیاری از کاربران حتی نمیدانند دستگاه آنها در پسزمینه در حال برقراری ارتباط با اپراتور تلفن همراه است.
هرچند میتوانید پس از اطلاع از وجود این قابلیت، آن را در تنظیمات Google غیرفعال کنید، اما هیچ تضمینی وجود ندارد که اطلاعاتی که پیش از آن جمعآوری شدهاند، حذف شوند.
غیرفعال کردن تأیید شماره؛ چرا و چگونه؟
برای بیشتر کاربران، این قابلیت واقعاً مفید است.
تأیید شماره تلفن بازیابی حساب را سادهتر میکند، پیدا کردن گوشی گمشده را آسانتر میسازد، امکان استفاده از قابلیتهای جدید پیامرسانی را فراهم میکند و در شرایط اضطراری نیز به نیروهای امدادی کمک میکند تا سریعتر عمل کنند.
اما اگر میخواهید میزان فرادادهای را که در اختیار گوگل، اپراتور تلفن همراه و سایر واسطههای جمعآوری داده قرار میگیرد کاهش دهید، میتوانید این قابلیت را بهصورت دستی غیرفعال کنید.
مراحل انجام این کار به شرح زیر است:
- تنظیمات گوشی اندرویدی را باز کنید.
- وارد بخش Google شوید، حساب کاربری موردنظر را انتخاب کنید و به تب All services بروید.
- در بخش Privacy and security، گزینه Phone number verification را انتخاب کنید.
- قابلیت Automatic phone number verification را غیرفعال کنید.
اگر قصد دارید قابلیت Better sharing on Google را نیز غیرفعال کنید، مسیر زیر را دنبال کنید:
Settings → Google → Manage your Google Account → Personal info → Contact info → Phone
سپس شماره تلفن خود را انتخاب کرده و این گزینه را خاموش کنید.
اگر چند حساب Google روی گوشی دارید، باید این مراحل را برای هر حساب جداگانه تکرار کنید.
البته متأسفانه این قابلیت گاهی دوباره بهصورت خودکار فعال میشود و در گوشیهای معمولی با نسخه استاندارد اندروید، راهکار مطمئنی برای جلوگیری از این اتفاق وجود ندارد.
همچنین باید در نظر داشته باشید که با غیرفعال کردن تأیید شماره تلفن، دیگر امکان استفاده از گفتوگوهای RCS در برنامه Google Messages را نخواهید داشت و باید به پیامکهای معمولی (SMS) یا پیامرسانهای امن دیگر روی بیاورید.
علاوه بر این، در صورت فراموش کردن رمز عبور، دیگر نمیتوانید از این شماره تلفن برای بازیابی سریع حساب Google خود استفاده کنید.
اگر میخواهید تنظیمات حریم خصوصی تمام دستگاههای خود را، صرفنظر از سیستمعامل، مرورگر یا برنامههای مورد استفاده، بهصورت دقیق مدیریت کنید، از ابزار رایگان آنلاین Privacy Checker استفاده کنید. این ابزار به شما کمک میکند مناسبترین تنظیمات حریم خصوصی را برای هر دستگاه اعمال کنید.