قابلیت NameTag متا چیست و چرا باید نسبت به آن محتاط باشید؟

غول‌های فناوری بار دیگر به سراغ عینک‌های هوشمند رفته‌اند؛ ایده‌ای که سال‌هاست ذهن نویسندگان داستان‌های علمی‌تخیلی و علاقه‌مندان دنیای فناوری در سیلیکون‌ولی را به خود مشغول کرده است. بسیاری از کاربران هنوز Google Glass را به خاطر دارند؛ نخستین تلاش جدی گوگل برای ساخت چنین محصولی که در سال 2012 معرفی شد، اما در نهایت به یکی از معدود شکست‌های بزرگ این شرکت تبدیل شد.

پس از شکست Google Glass، شرکت‌هایی مانند Meta، Apple و Microsoft به‌طور موقت توسعه عینک‌های هوشمند سبک و باریک را کنار گذاشتند و تمرکز خود را بر هدست‌های حجیم‌تر واقعیت مجازی (VR) قرار دادند. دلیل اصلی این تغییر، محدودیت فناوری در دهه 2010 بود؛ در آن زمان امکان قرار دادن قابلیت‌های پیشرفته و باتری با عمر مناسب در یک عینک کوچک وجود نداشت.

اما از آن زمان تاکنون، فناوری پیشرفت قابل‌توجهی داشته است.

امروز غول‌های فناوری دوباره به سمت تولید عینک‌های هوشمند برای استفاده روزمره بازگشته‌اند. برای مثال، شرکت Snap (مالک Snapchat) در ژوئن امسال نسل جدید عینک هوشمند خود با نام SPECS را معرفی کرد و شایعات نیز از احتمال معرفی محصول مشابهی توسط Apple تا پایان سال خبر می‌دهند.

با این حال، در حال حاضر همکاری Ray-Ban و Meta موفق‌ترین محصول این بازار محسوب می‌شود.

این دو شرکت در سال 2025 پیشرفته‌ترین نسل عینک‌های هوشمند خود را عرضه کردند و تنها در همان سال بیش از 7 میلیون دستگاه از آن به فروش رسید.

با وجود این موفقیت، عینک‌های Ray-Ban Meta از ابتدای سال 2026 با حاشیه‌های زیادی روبه‌رو شده‌اند.

دلیل اصلی این حواشی، قابلیتی است که به دوربین عینک اجازه می‌دهد چهره افراد حاضر در میدان دید خود را شناسایی کند.

در صورت فعال بودن این قابلیت، هر زمان سیستم فردی را تشخیص دهد، به کاربر اطلاع داده می‌شود.

عینک‌های Ray-Ban Meta دقیقاً چه هستند؟

همکاری Ray-Ban و Meta از سال 2020 آغاز شد.

در آن زمان، این عینک‌های هوشمند به‌عنوان بخشی از پروژه Metaverse و چشم‌انداز بزرگ Mark Zuckerberg برای دنیای واقعیت مجازی طراحی شده بودند.

در نهایت، پروژه متاورس به موفقیت مورد انتظار نرسید، اما عینک‌های هوشمند مسیر خود را ادامه دادند.

در سال 2021، نخستین محصول این همکاری با نام Ray-Ban Stories معرفی شد.

دو سال بعد، نسل جدید این محصول با نام Ray-Ban Meta روانه بازار شد.

سپس در سال 2025، Mark Zuckerberg شخصاً از Ray-Ban Meta Gen 2 مجهز به هوش مصنوعی رونمایی کرد؛ مدلی که در این مقاله درباره آن صحبت می‌کنیم.

برخلاف نسل‌های قبلی، Ray-Ban Meta Gen 2 تنها برای علاقه‌مندان فناوری طراحی نشده و به‌عنوان محصولی مناسب برای استفاده روزمره و فعالیت‌های ورزشی معرفی شده است.

در ابتدا، این عینک در دو مدل فریم Wayfarer و Headliner و در رنگ‌های مختلف عرضه شد.

لنزهای آن نیز در چند نوع مختلف قابل سفارش هستند:

• لنز شفاف
• لنز آفتابی تیره
• لنز فتوکرومیک (تغییر رنگ متناسب با نور محیط)

همچنین کاربران می‌توانند با پرداخت هزینه بیشتر، لنز طبی نیز برای این عینک سفارش دهند.

در ادامه، Meta چند مدل فریم دیگر نیز معرفی کرد؛ از جمله Oakley Meta HSTN و Oakley Meta Vanguard. (برند Oakley نیز مانند Ray-Ban متعلق به شرکت EssilorLuxottica است.)

صرف‌نظر از نوع فریم، تمام این عینک‌ها مجموعه‌ای از قابلیت‌های اصلی یکسان را ارائه می‌کنند:

• ثبت عکس و ویدئو از زاویه دید کاربر (POV)
• پخش موسیقی، پادکست و سایر محتوای صوتی
• برقراری تماس تلفنی
• ارسال و دریافت پیام با استفاده از فرمان‌های صوتی
• ترجمه هم‌زمان مکالمات با پشتیبانی از زبان‌های مختلف
• تبدیل گفتار به متن
• خواندن اعلان‌ها و پیام‌ها
• ایجاد یادداشت‌های صوتی و یادآورها
• اشتراک‌گذاری ویدئوی زنده از زاویه دید اول‌شخص در تماس‌های تصویری WhatsApp و Messenger
• مسیریابی با راهنمایی صوتی
• پاسخ به پرسش‌های کاربر درباره محیط اطراف و اشیای موجود در میدان دید

عینک‌های هوشمند Meta از چندین بخش سخت‌افزاری داخلی تشکیل شده‌اند.

در قسمت جلوی عینک، دوربینی قرار گرفته است که امکان ثبت عکس و فیلم دقیقاً از زاویه دید کاربر را فراهم می‌کند.

در دسته‌های عینک نیز بلندگوهای Open-Ear تعبیه شده‌اند. این بلندگوها به کاربر اجازه می‌دهند بدون استفاده از هدفون، موسیقی گوش کند، مسیرهای مسیریابی را بشنود، تماس تلفنی برقرار کند و پاسخ‌های Meta AI را دریافت کند؛ قابلیتی که البته اگر حفظ حریم خصوصی مکالمات صوتی برایتان اهمیت داشته باشد، چندان اطمینان‌بخش نیست.

علاوه بر این، عینک به چندین میکروفون داخلی مجهز است که برای برقراری تماس، تشخیص فرمان‌های صوتی و تعامل با دستیار هوش مصنوعی استفاده می‌شوند.

با این حال، بیشتر مدل‌های عینک هوشمند Meta نمایشگر داخلی ندارند.

تنها گران‌ترین مدل این خانواده، یعنی Meta Ray-Ban Display، به صفحه‌نمایش داخلی مجهز شده است.

تمام عکس‌ها و ویدئوهای ثبت‌شده توسط دوربین، به همراه تنظیمات دستگاه، در برنامه Meta AI ذخیره می‌شوند؛ برنامه‌ای که وظیفه همگام‌سازی عینک با تلفن همراه را بر عهده دارد.

ترکیب دوربین، میکروفون‌ها، بلندگوها و برنامه Meta AI به این عینک‌ها امکان می‌دهد محیط اطراف را تحلیل کرده و به‌صورت بلادرنگ به پرسش‌های کاربر پاسخ دهند.

در مقایسه با محصولاتی مانند Apple Vision Pro، عینک‌های هوشمند Meta قیمت نسبتاً مناسبی دارند و معمولاً با قیمتی بین 400 تا 500 دلار عرضه می‌شوند.

علاوه بر این، Meta به‌تازگی خانواده جدیدی از محصولات خود با نام Meta Glasses را نیز معرفی کرده که قیمت پایه آن از 299 دلار آغاز می‌شود.

با چنین قیمت‌هایی، فراگیر شدن این محصولات دیگر یک ایده علمی‌تخیلی به نظر نمی‌رسد.

دقیقاً به همین دلیل، گزارش‌های منتشرشده درباره قابلیت NameTag نگرانی‌های بیشتری ایجاد کرده‌اند.

براساس گزارش خبرنگاران و پژوهشگران، این قابلیت برای شناسایی افرادی که وارد میدان دید دوربین عینک می‌شوند طراحی شده است.

در ادامه، نگاهی دقیق‌تر به نحوه عملکرد آن خواهیم داشت.

NameTag؛ قابلیتی که «وجود ندارد»

اطلاعات مربوط به توسعه قابلیت تشخیص چهره برای عینک‌های هوشمند Meta برای نخستین بار در جمعه، 13 فوریه 2026 و در پی انتشار اسناد داخلی این شرکت فاش شد.

براساس این اسناد، قابلیتی که در داخل شرکت با نام NameTag شناخته می‌شود، از دستیار هوش مصنوعی Meta AI برای شناسایی افرادی که در میدان دید دوربین قرار می‌گیرند استفاده کرده و اطلاعات مربوط به آن‌ها را در اختیار صاحب عینک قرار می‌دهد.

طبق اطلاعات منتشرشده، Meta دو سناریو برای عملکرد این قابلیت در نظر گرفته بود:

• در نسخه اول، NameTag تنها افرادی را شناسایی می‌کند که در فهرست مخاطبان کاربر در سرویس‌های Meta حضور دارند.
• در نسخه دوم، دامنه عملکرد بسیار گسترده‌تر است و هر فردی که پروفایل عمومی در Facebook، Instagram و احتمالاً WhatsApp یا Messenger داشته باشد، قابل شناسایی خواهد بود.

اگر این موضوع برایتان نگران‌کننده به نظر می‌رسد، Meta تلاش کرده است خیال کاربران را راحت کند.

این شرکت که همواره بر تعهد خود به حفظ حریم خصوصی کاربران تأکید می‌کند، در واکنش به این گزارش‌ها اعلام کرد:

«رقبای ما چنین قابلیت تشخیص چهره‌ای را ارائه می‌کنند، اما ما چنین محصولی نداریم. اگر روزی تصمیم به ارائه چنین قابلیتی بگیریم، پیش از عرضه، تمام جنبه‌های آن را با دقت بررسی خواهیم کرد.»

اما تنها چند ماه بعد، شواهدی منتشر شد که این ادعا را زیر سؤال برد.

در ژوئن 2026، نشریه Wired گزارش داد که Meta به‌صورت تدریجی فناوری تشخیص چهره را در برنامه Meta AI مربوط به عینک‌های هوشمند خود پیاده‌سازی کرده است.

به گفته خبرنگاران این نشریه، کدهای مربوط به این قابلیت از ژانویه 2026 و طی چندین ماه، به‌تدریج به برنامه اضافه شده‌اند؛ بدون آنکه به‌صورت رسمی درباره آن اطلاع‌رسانی شود.

قابلیتی که ظاهراً وجود ندارد، چگونه کار می‌کند؟

زمانی که گزارش Wired منتشر شد، قابلیت NameTag هنوز برای کاربران فعال نبود. با این حال، این نشریه اعلام کرد تمام کدهای موردنیاز برای اجرای این قابلیت از قبل در برنامه Meta AI وجود داشته است؛ همان برنامه‌ای که صاحبان عینک‌های هوشمند Meta از آن استفاده می‌کنند و روی بیش از 50 میلیون تلفن همراه نصب شده است.

NameTag برای عملکرد خود از سه مدل هوش مصنوعی استفاده می‌کند.

• مدل اول، چهره افراد را در میدان دید دوربین شناسایی می‌کند.
• مدل دوم، تصویر چهره را جدا کرده و برش می‌دهد.
• مدل سوم، تصویر چهره را به یک شناسه بیومتریک (Biometric Print) منحصربه‌فرد تبدیل می‌کند.

براساس گزارش Wired، هر سه مدل از قبل از سرورهای Meta دریافت شده و روی دستگاه کاربران قرار گرفته بودند.

پس از فعال شدن رسمی این قابلیت، برنامه شناسه بیومتریک تولیدشده را با پایگاه داده‌ای از شناسه‌های مشابه که روی تلفن همراه صاحب عینک ذخیره شده است، مقایسه خواهد کرد.

از سوی دیگر، خبرنگاران Wired مدعی هستند این پایگاه داده از قبل برای دریافت به‌روزرسانی‌های لحظه‌ای از Meta پیکربندی شده است.

به نظر می‌رسد چنین پایگاه داده‌ای می‌تواند با استفاده از اطلاعات عمومی کاربران در سرویس‌های Meta، از جمله تصاویر منتشرشده در Instagram و Facebook، ایجاد شود.

البته در حال حاضر این موضوع تنها در حد گمانه‌زنی است؛ زیرا Meta تاکنون به‌صورت رسمی درباره نحوه ایجاد این پروفایل‌ها توضیحی ارائه نکرده است.

پس از یافتن یک تطابق، سیستم به کاربر اطلاع می‌دهد که فرد موردنظر شناسایی شده است.

اما اگر چهره‌ای قابل شناسایی نباشد نیز نادیده گرفته نمی‌شود.

این تصاویر به‌صورت خودکار برش داده شده، Index می‌شوند و در پوشه‌ای جداگانه با عنوان Pending ذخیره خواهند شد.

در به‌روزرسانی Meta AI که در مه 2026 منتشر شد، بخش‌هایی از رابط کاربری که به نظر می‌رسید به قابلیت NameTag مربوط باشند، برای کاربران قابل مشاهده بودند.

در آن نسخه، این قابلیت با نام Connections معرفی شده بود.

طبق توضیحات ارائه‌شده، هدف آن کمک به کاربران برای به خاطر سپردن افرادی بود که قبلاً با آن‌ها ملاقات کرده‌اند.

بدیهی است که چنین فناوری‌ای می‌تواند به ابزاری ایده‌آل برای افراد مزاحم، کلاهبرداران و هر شخصی تبدیل شود که قصد جمع‌آوری اطلاعات درباره دیگران را دارد.

تنها یک نگاه کافی است تا هویت دیجیتال یک فرد و اطلاعات مرتبط با آن در دسترس قرار گیرد.

اما نگرانی‌ها تنها به سوءاستفاده مجرمان محدود نمی‌شود.

برای سال‌ها، ناشناس ماندن در میان افراد غریبه یکی از ویژگی‌های طبیعی زندگی روزمره بوده است.

فناوری‌هایی مانند NameTag ما را به دنیایی نزدیک‌تر می‌کنند که در آن چهره هر فرد به یک شناسه دائمی تبدیل می‌شود و هر برخورد ساده می‌تواند به جست‌وجوی فوری سوابق دیجیتال او منجر شود.

دسترسی گسترده عموم مردم به چنین فناوری‌ای، دقیقاً همان چیزی است که نگرانی‌های فراوانی درباره آینده حریم خصوصی ایجاد کرده است.

خوشبختانه، پس از افشای اطلاعات مربوط به NameTag و موج گسترده انتقادها، کدهای مربوط به این قابلیت—دست‌کم فعلاً—از آخرین نسخه برنامه حذف شدند.

قابلیت حذف شد، اما پرسش‌ها همچنان باقی است

تنها یک روز پس از انتشار گزارش Wired، Meta نسخه جدیدی از برنامه خود را منتشر کرد و تقریباً تمام کدهای مرتبط با NameTag را حذف کرد.

در همین حال، Andy Stone، معاون ارتباطات Meta، بار دیگر تأکید کرد که خبرنگاران نباید به شواهد منتشرشده توجه کنند، زیرا چنین قابلیتی اساساً وجود ندارد.

اما کارشناسان حوزه حریم خصوصی معتقدند همان‌طور که Meta توانست این قابلیت را حذف کند، هر زمان نیز می‌تواند دوباره آن را فعال کند.

به همین دلیل، هنوز برای آسوده‌خاطر بودن زود است.

چند هفته بعد، Wired گزارش دیگری درباره NameTag و فناوری تشخیص چهره منتشر کرد.

خبرنگاران این نشریه به قرارداد مجوزی میان Meta و شرکت Rank One Computing دست پیدا کردند.

این شرکت، فناوری‌های تشخیص چهره را برای نیروهای انتظامی و سازمان‌های نظامی ایالات متحده توسعه می‌دهد.

براساس گزارش‌ها، از جمله مشتریان این شرکت می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• Naval Criminal Investigative Service (NCIS)
• US Special Operations Command (USSOCOM)
• تعدادی از سازمان‌های پلیس ایالات متحده

Meta امتیاز استفاده از فناوری تشخیص چهره و سیستم Liveness Detection این شرکت را خریداری کرده است.

قابلیت Liveness Detection می‌تواند انسان واقعی را از عکس، ویدئو یا ماسک تشخیص دهد.

براساس مفاد این قرارداد، این فناوری امکان مدیریت پایگاه داده‌ای شامل 10 میلیون پروفایل بیومتریک را دارد.

Wired همچنین اعلام کرده است که پیش از حذف قابلیت NameTag، فناوری تشخیص چهره Rank One Computing و اجزای نرم‌افزاری مرتبط با آن از قبل در برنامه Meta AI وجود داشته‌اند؛ هرچند در آن زمان هنوز برای کاربران فعال نشده بودند.

سال‌هاست استفاده از فناوری تشخیص چهره توسط نیروهای انتظامی، موضوع بحث‌های گسترده‌ای درباره مرزهای قابل قبول نظارت و حریم خصوصی بوده است.

به همین دلیل، عرضه فناوری مشابه در یک محصول مصرفی که هر فردی می‌تواند آن را خریداری و استفاده کند، به‌ویژه زمانی که قادر باشد چهره افراد را به پروفایل‌های دیجیتال آن‌ها متصل کند، موضوعی بسیار بحث‌برانگیز است.

هر دو شرکت Meta و Rank One Computing نیز از اظهار نظر درباره این همکاری خودداری کرده‌اند.

چگونه در دنیایی که حریم خصوصی هر روز محدودتر می‌شود، از اطلاعات خود محافظت کنیم؟

قرار گرفتن فناوری‌هایی در سطح کاربردهای نظامی در محصولات مصرفی، برای بسیاری از کاربران نگران‌کننده است.

واقعیت این است که محافظت کامل در برابر عینک‌هایی که به فناوری تشخیص چهره مجهز هستند، کار ساده‌ای نخواهد بود. با این حال، این به معنای دست کشیدن از حفظ حریم خصوصی نیست.

در حال حاضر هیچ راهی وجود ندارد که بتوانید مانع اسکن شدن چهره خود توسط عینک‌های هوشمند Meta شوید.

اما دست‌کم می‌توان حضور این دستگاه‌ها را در اطراف خود تشخیص داد.

یکی از علاقه‌مندان حوزه فناوری به نام Yves Jeanrenaud برنامه‌ای با نام Nearby Glasses توسعه داده است که در صورت شناسایی عینک‌های هوشمند در اطراف کاربر، هشدار می‌دهد.

این برنامه هم‌اکنون برای Android و iOS در دسترس است.

Nearby Glasses با بررسی سیگنال‌های Bluetooth که عینک‌های هوشمند Meta و Snap برای ارتباط با سایر دستگاه‌ها ارسال می‌کنند، حضور آن‌ها را تشخیص می‌دهد.

البته این روش کاملاً بدون خطا نیست و ممکن است گاهی هشدار اشتباه صادر کند.

با این حال، حداقل به کاربر اطلاع می‌دهد که ممکن است در نزدیکی او دستگاهی وجود داشته باشد که توانایی فیلم‌برداری مخفیانه و تحلیل محیط اطراف را دارد.

Nearby Glasses

این برنامه با ردیابی سیگنال‌های Bluetooth عینک‌های هوشمند Meta و Snap، حضور آن‌ها را در اطراف کاربر تشخیص داده و هشدار می‌دهد.

اگر حفظ حریم خصوصی برایتان اهمیت ویژه‌ای دارد، استفاده از چنین برنامه‌ای می‌تواند انتخاب مناسبی باشد.

این موضوع به‌ویژه برای افرادی که بیشتر در معرض خطر هستند، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ از جمله:

• افرادی که قربانی مزاحمت یا تعقیب هستند.
• کارکنان صنعت خدمات جنسی.
• مهاجران فاقد مدارک قانونی.

برای سایر کاربران نیز توصیه می‌شود حساب‌های کاربری Meta خود را روی حالت Private قرار دهند.

البته این کار مانع ثبت تصویر چهره توسط عینک‌های هوشمند نمی‌شود و تضمینی برای جلوگیری از شناسایی افراد نیست.

اما با محدود کردن دسترسی به تصاویر، فهرست مخاطبان و سایر اطلاعات شخصی، میزان داده‌هایی که می‌توان از آن‌ها برای شناسایی هویت و ترسیم ردپای دیجیتال شما استفاده کرد، به‌طور قابل‌توجهی کاهش می‌یابد.

اگر هم از وضعیت تنظیمات امنیتی و حریم خصوصی حساب‌های خود اطمینان ندارید، می‌توانید از ابزار رایگان Privacy Checker استفاده کنید.

این ابزار با ارائه راهنمای مرحله‌به‌مرحله، به شما کمک می‌کند تنظیمات Privacy و Security را در شبکه‌های اجتماعی و سرویس‌های آنلاین مختلف بررسی و بهینه کنید تا اطلاعات شخصی کمتری در دسترس افراد ناشناس قرار گیرد.